تا قیام قائم - عج
معرفی مقامات ولی زمان حضرت اباصالح المهدی-عجل الله تعالی ظهوره الشریف 

  تربیت اخلاقی به معنای پرورش ملکات فاضلۀ انسانی و تقویت روحیة ایمانی و ارزش گرایی در شخص منتظر است. او باید بداند که تنها در پرتو ورع و تقوی و اخلاق الهی میتواند به امام معصوم(علیهم السلام) خود نزدیک شده و در مدار و مسیر هدایت قرار گیرد. با توجه به اینکه انسان متقی در درگاه الهی جایگاه ویژه و بلندی دارد و تنها راه قرار گرفتن در مسیر عبودیت نیز همین ـ تقوای الهی ـ بیان شده است، و منتظر هم باید در حد اعلای عبودیت و بندگی قرار بگیرد، لذا باید از حیث اخلاقی و رفتاری خود را چنانکه زیبندۀ ولیِّ خدا و ارتباط با حضرت حجت(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است ساخته و پرداخته نماید. دوری از اخلاق الهی و پیروی از نفس در اخلاقیات، انسان را از این مسیر دور کرده و در نهایت از صف منتظران حضرتش خارج می‌سازد. برای تربیت اخلاقی می‌توان به مراحل ذیل اشاره کرد:
- توجه به اهمیت و ارزش اخلاق و محور قرار دادن آن (اخلاق¬گرایی)؛
- پاک نمودن خود از معاصی و ناهنجاری¬های اخلاقی (پاکسازی اخلاقی)؛
- آراستن نفس به فضایل اخلاقی و انسانی (زیباسازی اخلاقی).

1. اخلاق‌گرایی
اخلاق‌گرایی و توجه به اخلاق از اهمیت ویژه‌ای در دین شریف اسلام برخوردار است. اخلاق یکی از ارکان سه‌گانه دین اسلام است. اخلاق به اندازه‌ای اهمیت دارد و از جایگاه بلندی برخوردار است که پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله وسلم) اصلی‌ترین هدف خویش را کامل کردن مکارم و خوب‌های اخلاق نامیده‌اند:
«علیکم بمکارم الأخلاق فان ربی بعثنی بها؛
بر شماست به خوبی‌های اخلاق پس به درستی که پروردگار من مبعوث کرد مرا به آن.»
از این‌رو اولین قدم در تربیت اخلاقی، تثبیت ارزش و جایگاه اخلاق در دل و جان منتظر است. ابتدا منتظر باید به اهمیت این مفهوم در مسیر انتظار و رسیدن به جایگاه بلند منتظران پی برده، آن را با عمق وجود خویش درک نماید. به این نکته توجه داشته باشد که اخلاق¬گرایی و گرایش به اخلاق، آن چنانکه در دین شریف اسلام سفارش شده است، اقتدا به امام(علیه السلام) و ایجاد سنخیت با ایشان، توجه به اهمیت تقوا، عفّت و انجام عمل صالح است که انسان را در مسیر هدایت نگه داشته، زمینه‌های پیوند با امام(علیه السلام) را ایجاد می‌نماید. قرار گرفتن در مسیر دنیا و هجوم عوامل مختلف شیطانی و دنیایی در طول تاریخ یکی از بهترین گزینه¬هایی بوده که شیطان برای انحراف بشریت استفاده کرده است. توجه به اخلاق و همگام نشدن با شیطان از عوامل نجات انسان، رسیدن به قلّة رفیع انتظار است. بی عفتی، بی ایمانی، بی عدالتی و… از جمله اموری است که سراسر دنیای قبل از ظهور را فرا گرفته و بشریت را در گرداب خویش غرق می‌کند. فقط آنان نجات پیدا می‌کنند که با الهام از دستورات الهی و معنوی دین اسلام، راه خویش را از دیگران جدا نموده، خود را برای احیای دین در رکاب ناجی دین آماده می‌سازند.
امام صادق(صلی الله علیه وآله وسلم) می‌فرماید:
«من دین الائمة الورع و العفة و الصلاح، و انتظار الفرج بالصبر ؛
از دین ائمه است تقوی، عفّت، صالح بودن و انتظار فرج با صبر و شکیبایی.»
از جمله اخلاقیاتی که منتظر باید علاوه بر اخلاق‌گرایی شخصی و فردی بدان توجه داشته باشد، «اخلاق اجتماعی» است. اگر اخلاق‌گرایی اجتماعی از درجة اهمیت بیشری در دستگاه انتظار برخوردار نباشد، کمتر از آن هم نیست. ایجاد و تأسیس روابط سالم اجتماعی و حفظ و تقویت آن و مقابله و مواجهه با عوامل بر هم زننده روابط اجتماعی و تلاش برای حلّ اختلافات و مناقشات و نیز تقویت و ترویج اخلاق جمعی، نظم‌پذیری اجتماعی، کارگروهی، و دیگر‌گرایی در فرد و دیگران از جمله نکات مهم اخلاق اجتماعی است رعایت اخلاق اجتماعی می‌تواند مکر دشمنان و نقشه‌های شیطانی استعمارگران را از بین ببرد و رضایت خدای متعال، رسول خدا(صلی الله علیه وآله وسلم)، اهل بیت(علیهم السلام) و به ویژه امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) را به همراه داشته باشد.
از جمله آثار اخلاق اجتماعی می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:
- سربلندی و پیروزی جامعه اسلامی؛
- آسان کردن امور و روابط اجتماعی؛
- مانع نفوذ و حملة دشمنان می‌شود؛
- استفاده از تمام توان و نیروهای انسانی جامعه؛
- رشد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جامعه؛
- پرهیز از گوشه‌گیری و انزوا.

2. پاکسازی اخلاقی
بی تردید یکی از نکات مهم در مسئلۀ انتظار، اخلاق است؛ چرا که انتظار اساساً در زندگی بشر، زیستن با امید و تلاش برای فردایی نیکوتر در سایۀ ولایتی الهی و رسیدن به کمال و سعادت مطلق و ابدی است. از ابتدای تاریخ، طهارت و پاکسازی چه به لحاظ فردی و چه به لحاظ اجتماعی مد نظر علما، اندیشمندان و بزرگان بوده است. اساسا بشر برای رسیدن به همین منزلت و مقام است که در طول تاریخ با رویکردهای گوناگون دست به تحول و انتخاب زده است، گو اینکه در بیشتر موارد و شاید بهتر است بگوییم در تمام موارد تا به الان به خاطر موانع فراوان چه از ناحیۀ دنیا طلبان زورگو و چه از طرف نفس خویش موفق به رسیدن به سعادت نشده اما خود را همچنان امیدوار و منتظر برای آن روز موعود نگه داشته است. لذا منتظر باید موانع این مسیر را از سر راه خود بردارد. یکی از بزرگترین موانع، اخلاق زشت و نکوهیده است که باید از وجود انسان پاک شود. اخلاقیات زشت و ناپسند، قلب انسان را محل رشد و پرورش گناهان نموده، روح آدمی را تاریک می‌کند. در این حالت حتی اگر انسان اهل عبادت ظاهری هم باشد راه به جایی نخواهد برد. اما اگر وجود انسان از اخلاقیات ناپسند و نامطلوب پاکسازی شده و هر آنچه که با رشد و بالندگی انسان سازگار نیست از وجود او خارج شود، آن گاه می‌تواند برای رسیدن به کمال مطلق؛ یعنی گل سرسبد عالم، امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)، بهترین و پاکترین موجود هستی، در انتظاری سبز و خداگونه به سر برد.
«لو لا أن الشیاطین یحومون علی قلوب بنی آدم لنظروا إلی ملکوت السموات و الأرض ؛
اگر شیاطین اطراف دلهای بنی آدم را فرا نگرفته بودند آدمیان می‌توانستند به ملکوت و باطن آسمان‌ها و زمین بنگرند.»
پیراستگی اخلاقی و از بین بردن بدی‌ها و اخلاقیات ناپسند از مهم‌ترین ویژگی‌های مؤمن منتظر است. منتظر باید خود را از کژی‌ها پیراسته و به نیکی‌های اخلاقی آراسته نماید.
«من سره أن یکون من أصحاب القائم، فلینتظر، و لیعمل بالورع و محاسن الأخلاق و هو منتظر… ؛
هر کس دوست می‌دارد از یاران حضرت قائم(عجل الله تعالی فرجه الشریف) باشد باید که منتظر باشد و در این حال به پرهیزکاری و اخلاق نیکو رفتار نماید، در حالی که منتظر است».
این مهم در کلمات نورانی و آفتابگون امام عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف) نیز چنین آمده است:
«فلیعمل کل امریء منکم بما یقرب به من محبتنا و یتجنب (لیجتنب) ما یدنیه من کراهتنا و سخطنا، فإن أمرنا بغته فجاءة حین لا تنفعه توبه و لا ینجیه من عقابنا ندم علی حوبه ؛
پس هر یک از شما باید آنچه را که موجب دوستی ما می‌شود، پیشۀ خود سازد و از آنچه موجب خشم و ناخشنودی ما می‌گردد دوری گزیند؛ زیرا فرمان ما به یکباره و ناگهانی می‌رسد و در آن زمان توبه و بازگشت برای کسی سودی ندارد و پشیمانی از گناه کسی را از کیفر ما نجات نمی‌بخشد.»
تهذیب نفس و دوری از زشتی‌ها و ناراستی‌ها از آن چنان اهمیتی برخوردار است که در توقیع شریف امام(عجل الله تعالی فرجه الشریف) خطاب به شیخ مفید، یکی از اسباب و یا تنها دلیل غیبت و دوری شیعیان و محبان آن حضرت، گناه و اعمال ناشایست شمرده شده است.
«… فما یحسبنا عنهم إلا ما یتصل بنا نکرهه، و لا نؤثره منهم ؛
…پس تنها چیزی که ما را از آنان (شیعیان) پوشیده می‌دارد، همانا چیزهای ناخوشایندی است که از ایشان به ما می‌رسد و خوشایند ما نیست و از آنان انتظار نداریم.»
باید مورد توجه و دقّت ما باشد که در صورتی می‌توانیم خود را پیرو امام(عجل الله تعالی فرجه الشریف) بدانیم و در ردیف منتظرانش قرار گیریم که در زندگی فردی و اجتماعی خویش راه و روشی را استفاده کنیم که مورد تأیید و سفارش ایشان باشد. باید با رعایت اخلاق خود را به دست مبارک حضرت سپرده زمینۀ هدایت ایشان را در خود آماده کنیم.
«إنا غیر مهملین لمراعاتکم و لا ناسین لذکرکم ولو لا ذلک لنزل بکم اللأواء و اصطلمکم الأعداء. فاتقوالله جل جلاله و ظاهرونا علی انتیاشکم من فتنة قد آنافت علیکم ؛
همانا ما در رعایت شما سهل انگاری نداریم و از یاد شما غافل نیستیم و گرنه سختی و بلا برشما فرود می‌آمد و دشمنان شما را از ریشه می‌کندند. پس، از معصیت خداوند جلّ جلاله بپرهیزید و به ما کمک کنید تا شما را نجات بخشیم.»
ما باید فکر کنیم و ببینیم که این همه گرفتاری‌های داخلی و خارجی، برای چه پیش می‌آید و چه کرده‌ایم که به این همه بلاها، مبتلا می‌شویم و می‏بایست در رفع این گونه ابتلائات چه کنیم؟ به این فکر کنیم که ماچه کرده‌ایم که بی سرپرست مانده‌ایم؟ علّت این است که ما خودمان را اصلاح نکرده‌ایم و نمی‌کنیم و نخواهیم کرد و حاضر نیستیم خودمان را اصلاح کنیم. به یقین اگر ما خودمان را اصلاح می‌کردیم، به این بلاها مبتلا نمی‌شدیم». ازدردهای شیعان و درمانشان در سخنان آسمانی رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه وآله وسلم) چنین آمده است:
«ألا أخبرکم بدائکم و دوائکم؟ دائکم الذنوب و دوائکم الإستغفار ؛
آیا شما را خبر دهم به دردها و درمان‌هایتان، امراض و دردهایتان از گناهان است و درمانتان استغفار می‌باشد».
بنابراین تا رابطۀ ما با ولی امر امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) تقویت نشود، کارما درست نخواهد شد. قوت رابطۀ ما با ولیِّ امر(عجل الله تعالی فرجه الشریف) هم در اصلاح نفس است. آیا واقعا تا خودمان را اصلاح نکنیم کار درست می‌شود».
پاکسازی اخلاقی نسل منتظر را می¬توان از طریق راه¬کارهای زیر پی¬گیری کرد:
- توجه به نارضایتی امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) از گناهکاران؛
- توجه به مبارزه جدی و اساسی امام(عجل الله تعالی فرجه الشریف) با گناه و زمینه¬های انحراف در دوران ظهور؛
- توجه به این نکته که بزرگترین مانع برای رسیدن به امام عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف) گناه است؛
- دانستن این معنا که گناه و زمینه¬های آن می¬تواند در تأخیر فرج و گشایش تأثیر داشته باشد؛
- توجه به این که پاکی و پاکدامنی محبت حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) را در دل ما و محبت ما را در دل حضرت زیاد می‎کند.

3. زیبا‌سازی اخلاقی
زیبا‌سازی اخلاقی، بدین معناست که انسان پس از آنکه درون خود را از ناراستی¬ها و زشتی¬ها پاک کرد، شروع به آراستن وجود خود با انواع فضایل و نیکی¬ها کند. از آنجا که انسان بر اساس فطرت پاک و الهی خویش که در بدو تولد از طرف خدای متعال در وجودش قرار د اده شده است زیبایی را دوست دارد و در جهت به دست آوردن آن تلاش فراوان می¬نماید ـ اگر چه در بسیاری موارد در تشخیص و انتخاب مصداق آن دچار خطا می‏شود ـ از این رو تحمل کجی‌ها و اخلاقیات ناپسند را نداشته و همواره در راه پاکسازی خود تلاش کرده است. البته عده¬ای از انسان¬ها به خاطر تشخیص اشتباه و عده¬ای دیگر به خاطر منافع دنیایی در این مسیر به خطا رفته و در گلوگاه خطر قرار گرفته¬اند. اما مشتریان بازار انتظار که خود را برای رسیدن به هدفی والا و آراستن به زیباترین اخلاقیات آماده می‌کنند می‏بایست غیر از این عمل کرده و اندیشه‏شان بالاتر از این باشد.
راه سبز انتظار، راهی است زیبا که مبدأ و مقصدش زیبا است و انسان باید در وجود خود زیباسازی اخلاقی و رفتاری را نهادینه نماید تا بتواند در ردیف منتظران دولت یار قرار گیرد. منتظر باید برای زیباسازی اخلاقی ابتدا درون خود را از بدی¬ها و ناراستی¬ها پاک کرده و بهترین اخلاقیات الهی را جایگزین کند؛ پس از آن تلاش کند تا خوبی¬ها را در درون خویش ثابت کرده، روح و فطرت خود را الهی نماید. انسان، چشم انتظار مظهر زیبایی¬ها و نیکی¬ها و پیرو امام هدایت و پاکی¬ها است. پس باید در حد توان، خود را به او نزدیک کند و با آراستن درون به فضایل اخلاقی، عشق و ارادت و دوستی خود را نشان دهد. در واقع معنای اصل و دقیق «انتظار»، خود را مجهز کردن به سلاح تقوا و دین مداری است تا با آمادگی تمام عصر ظهور را درک کرده و در آن مسیر قرار گیریم.

4. دائمی‌سازی اخلاق
در این مرحله، منتظر قدم در جاده ثبات و پایداری اخلاقی می¬گذارد و هر آنچه که در مکتب مهدوی یاد گرفته، در وجود خود نهادینه می¬کند و می‌شود منتظر صالح. دائمی‌سازی اخلاق‌؛ یعنی او یک انسان اخلاقی و معنوی می¬شود و رنگ و بوی مهدوی به خود می¬گیرد و سعی می¬کند بر رفتارهای اخلاقی مداومت ورزد و راه را بر پلیدی¬ها ببندد.
برای رسیدن به چنین مرتبه¬ای، نسل منتظر باید به دانش و آگاهی¬های خود عمل کند و مجهولات را نیز با پرسش¬گری برای خود به دانش تبدیل کرده در پایداری اخلاقی خود به کار بندد، خیر دنیا و آخرت را برای همگان از خداوند متعال طلب کند، قلب خود را از کینه و دشمنی پاک کند تا بتواند بذر محبت امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) را در دل خود نشانده اخلاق مهدوی و سیره انتظار را در وجود خود دائمی سازد.
در این مرحله، منتظر به حدی می¬رسد که به غیر خدا تکیه نمی¬کند و جز به او امید نمی¬بندد و چنان مراقب سرزمین قلبش است که این کالای با ارزش را به ارزنی در راه شهوت و غفلت نمی¬فروشد زیرا ارائه دهنده چنین کالایی، دشمن نسل منتظر است و این معامله¬ برای او سراسر سود است و برای نسل منتظر بهره‏ای جز ضرر دنیوی و اخروی نخواهد داشت. پس باید:
- به طور مستمر و دائمی بر ترک گناه مواظبت کرد؛
- اعمال نیک و رفتار دین را به صورت دائمی انجام داد و در وجود خود نهادینه کرد؛
- از اختلافات و نابسمانی‌های فردی و اجتماعی پرهیز کرد؛
- مشکلات و گناهان روحی را شناخت و در رفع آن تلاش کرد؛
- رفتار خود را بر مبانی قرآنی و دینی استوار کرد.

5. پاک‌زیستی
در اینجا او مسیر زندگی و تلاش خود را پیدا می¬کند و رفتارها و گفتارهای خود را بر اساس صلاح، تقوی، ورع و… سامان می¬بخشد و گام در حیات طیبه و الهی می¬نهد. این مرحله، مرحله عرفان و تربیت نفس به شکلی است که، تمام ابعاد زندگی فردی و اجتماعی انسان را خدامحوری فرا می-گیرد. پاک‌زیستی در زندگی انسان به عنوان وظیفه¬ای ترک نشدنی شکل گرفته، جایگاه ویژه خود را پیدا می¬کند. در این مرحله منتظر با توجه به اینکه امام خویش را موجود می¬داند و او را مَظهر ((هُوَ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ)) ، ((هُوَ السَّمِیعُ البَصِیرُ)) و ((هُوَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ شَهِیدٌ)) می¬داند، همواره خود را در محضر ایشان می¬بیند؛ همان گونه که خود را در محضر خدای متعال می‌داند و سعی می¬کند طوری رفتار نماید که دستورات دینی خود را رعایت کرده و اخلاق و تربیت دینی را در وجود خود نهادینه ساخته، پاک‌زیستی را در تمام ابعاد زندگی پیشۀ خود قرار دهد و پاک و مطهّر در انتظاری که سیرۀ خود قرار داده قلب خود را نورانی کند تا به نقطۀ مطلوب برسد . برای پاک‌زیستی باید:
- اهل‌بیت(علیهم السلام) را الگوی رفتاری خویش قرار داد؛
- از توجه به غیر خدا پرهیز کرد؛
- زمینه‌های گناه را در زندگی فردی و اجتماعی خود از بین برد؛
- زیبایی‌های رفتار و اخلاق دینی را در خود نهادینه کرد؛
- روح و جان خود را با توسل به ائمه(علیهم السلام) صیقل داد.

علی اصغر کیانی

[ یکشنبه ۱٢ آذر ۱۳٩۱ ] [ ۱:۳٤ ‎ب.ظ ] [ میرناصر بوذری ]
.: Weblog Themes By themzha :.

درباره وبلاگ

امکانات وب